ظهیرالدوله ۱۲ ساله بود که بعد از مرگ پدر، به جای او به وزارت دربار منصوب شد. دو سال بعد هم با فروغ­ الدوله (تومان ­آغا یا توران آغا) دختر ۱۶ ساله شاه ازدواج کرد; زنی که ملقب به ملکه ایران شد. ظهیرالدوله بعد از ازدواج، او را به باغ خانوادگی پدری خود برد. آشنایی با صفی­ علی شاه باعث شد تا ظهیرالدوله در لباس درویشان بیاید و بعد از درگذشت صفی جانشین او شده و انجمن اخوت را بنیان بگذارد; انجمنی که علاوه بر فعالیت های سیاسی و اجتماعی، فعالیت های هنری و فرهنگی زیادی داشت که در خانه او و در خیابان علاالدوله آن روزگار و خیابان فردوسی زمانه ما برگزار می شد.

عمارت ظهیرالدوله

بر اساس اسناد تاریخی، عمارت ظهیرالدوله در غرب باغ لاله ­زار، در کنار خیابانی قرار داشت که بعد از گسترش حصار تهران توسط ناصرالدین­ شاه در داخل شهر قرار گرفت. روی نقشه­ های قدیمی تهران عمارت ظهیرالدوله در نزدیکی سفارت انگلیس و رو ­به­ روی برج­ نوش قرار دارد. عمارت میرزا ابراهیم خان امین­ السلطان صدراعظم دیوار به دیوار آن علامت گذاری شده است. با این نشانه ­ها شاید راحت بتوانیم محل عمارت ظهیرالدوله در تهران امروزی را مشخص کنیم. دو خیابان علاالدوله و لاله زار که یکی حالا به فردوسی معروف است و آن دیگری به نام قدیمی خودش باقی مانده. برج نوش هم حالا پشت عمارت قدیمی بانک ملی قرار دارد که موزه بانک شده است. می­ ماند خانه امین السلطان که این روزها آن را به اسم دیگری می­ شناسیم، یعنی خانه اتحادیه. به این اعتبار، حدود تقریبی این خانه کوچه سیرک قدیم یا کوچه هنر امروز است که به در پشتی باغ اتحادیه می­رسد. جایی که حالا بعد از خریدن اتحادیه، باقی­مانده خانه ه­ای قدیمی پیدا شده است که بنظر می­ رسد از بقایای عمارت ظهیرالدوله باشد.

یه مطلب جذاب دیگه
باغ دلگشا

ظهیرالدوله این عمارت خانوادگی را در اختیار انجمن اخوت قرار داده بود. در میان اعضای انجمن، چهره ­های سرشناسی از جمله درویش ­خان و گروه موسیقی ­اش بودند که بعدها به گروه موسیقی انجمن اخوت معروف شدند. این گروه نخستین کنسرت را در عمارت ظهیرالدوله برگزار کردند. این خانه در دوره مشروطه، محلی برای انجمن­ های موافق مشروطه بود. در کنار جلسات این انجمن­ ها، گروه موسیقی اجرای برنامه داشت. در یکی از شب­ ها بعد از مراسم انجمن، نمایشی در سن نمایش این خانه برگزار شد. این نمایش که در آن زمان به فانتوم معروف شد، پانتومیمی بود که مستقیماً محمدعلی­ شاه را به کشتن ایران محکوم می­ کرد. شاید همین باعث شد تا روز به توپ بستن مجلس، شاه حکم به توپ بستن این عمارت را هم صادر کند. در زمان به توپ بستن عمارت، خود ظهیرالدوله به عنوان والی همدان در تهران نبود و شرح ماجرا را از نامه­ ای فهمید که ملکه ایران برای او نوشت. آنها از پشت­ بام فرار کرده به سمت خانه مرحوم امین­ السلطان رفته و از آن­جا هم به سمت لاله­ زار رفتند.

عمارت ظهیرالدوله-انجمن اخوت

او بعد از رسیدن به جای امنی نامه ای پر از گله به برادرزاده تاجدارش نوشت. محمدعلی­ شاه هم در نامه­ ای قول داد تا مسببان این ماجرا را مجازات کرده، اموال را برگرداند و عمارت را دوباره بسازد. اما در یک سال بعد که او روی تخت نشسته بود، عمارت خرابه ماند چرا که بعد از فتح تهران، کنسرت نصرت ملی بازگشت مشروطه روی خرابه­ های این خانه با اجرای مشترک عارف­ قزوینی و درویش ­خان برگزار شد; جشنی که گفته می­ شود برای نخستین ­بار تصنیف از خون جوانان وطن لاله دمیده است را اجرا کردند.

یه مطلب جذاب دیگه
خانه زینت الملوک

 

 

منابع
ماهنامه ایران شناسی و ایران گردی سرزمین من

به این مطلب امتیاز بدین

هنوز دیدگاهی منتشر نشده است